د تاریخ بدلون او د ډیورنډ کرښې بحث
تاریخ هېڅکله ثابت نه پاتې کېږي، بلکې دا د بدلون او پرمختګ دوامداره بهیر دی. د پاکستان او افغانستان پوله، چې نړۍ یې د “ډیورنډ کرښې” په نوم پېژني، کلونه د احساساتي سیاست، قومي اختلافاتو او ستراتیژیک بې باورۍ تر اغېز لاندې پاتې شوې. خو اوس په افغان سیاست کې داسې بدلونونه لیدل کېږي چې د یو تاریخي پړاو په توګه یادېدای شي. هغه بیانیه چې کلونه د کابل په سیاسي فضا کې مقدس ګڼل کېده، اوس د ځینو افغان پوهانو او سیاسي مشرانو له خوا تر پوښتنې لاندې راغلې ده
حقیقتپالنه او سیاسي بدلون
یو لوري ته د طالبانو ځینې چارواکي لا هم د 1893 تړون ته د استعماري کرښې په سترګه ګوري، خو بل لوري ته داسې افغان مشران شته چې د ځمکني حقیقت منلو ته یې غاړه ایښې ده. عبدالرشید دوستم، استاد محمد محقق، او نور سیاسي څېرې اوس دا درک کوي چې د سیاست احساساتي چلند افغانستان له نړیوالې انزوا سره مخ کړی دی
د ټولنو نوې دریځونه
د هزاره ټولنې د پالیسۍ مرکز وروستی اعلان د سرحد په اړه یو مهم فکري بدلون ګڼل کېږي. دغه مرکز ډیورنډ کرښه د نړیوالو قوانینو او تاریخي اسنادو په رڼا کې یو واقعیت بللی او ویلي یې دي چې د حقایقو پټول بې ثباتي زیاتوي، نه حل یې
د سیاسي لید بدلون او پایله
په وروستیو څرګندونو کې ځینو افغان سیاستوالو هم منلې چې د “پشتونستان” شعار اوس یو عملي ملي هدف نه دی پاتې شوی. همدارنګه په افغانستان کې دننه بېلابېلې قومونه اوس دې پایلې ته رسېدلي چې د نقشو بدلول د اقتصادي او ټولنیزو ستونزو حل نه دی
پاکستان له پخوا راهیسې ډیورنډ کرښه نړیواله پوله ګڼلې او د خپل امنیت لپاره یې ډېره برخه هم اغزن تار کړې ده. اوس چې په افغانستان کې د حقیقت منلو خبرې زیاتې شوې دي، دا د سیمې د سیاست لپاره یو نوی پړاو ګڼل کېږي
پایله
ډیورنډ کرښه اوس یوازې جغرافیایي پوله نه ده، بلکې د احساساتو او حقیقت ترمنځ یو واټن هم دی. د سیمې ثبات د سرحدونو په درناوي او د ګاونډیانو ترمنځ په سولهییز ګډ ژوند کې نغښتی دی. اوس پوښتنه دا ده چې افغانستان به د تېر احساساتي بیانیې سره پاتې کېږي که د نوې حقیقتپالنې لور ته ګام اخلي