اسلام آباد: د پاکستان د وروستیو ډیپلوماټیکو هڅو، په ځانګړي ډول د امریکا او ایران ترمنځ د منځګړیتوب رول، پر ټولنیزو رسنیو د نیوکو وروسته د کارپوهانو او ډیپلوماټیکو حلقو غبرګونونه مخې ته راغلي دي. دوی د “انفرادي بهرني سیاست” دعوې رد کړې او دا یې د دولت د عملي او دودیزې ستراتیژۍ برخه بللې ده
په وروستیو ورځو کې په ټولنیزو رسنیو کې داسې ادعا شوې وه چې د پاکستان بهرنی سیاست د یوې ځانګړې شخصي کړۍ تر اغېز لاندې دی او اداروي توازن پکې له پامه غورځول شوی دی. خو کارپوهان وایي دا ډول نظرونه له واقعي حالاتو سره سمون نه لري او د ډیپلوماټیکو چارو محدود تعبیر وړاندې کوي
“انفرادي بهرنی سیاست” ادعا حقیقت که تاثر؟
د ډیپلوماټۍ کارپوهانو په وینا، په لوړه کچه بهرني سیاست کې د مهمو شخصیتونو رول تل موجود وي، خو دا ټول کارونه د ریاستي ادارو په چوکاټ کې ترسره کېږي. دوی یادونه کوي چې په نړیوال تاریخ کې هم د Henry Kissinger او Deng Xiaoping په څېر شخصیتونو مهم رولونه ترسره کړي، خو هغه ټول اقدامات د دولتي تګلارو برخه وو
د پاکستان د منځګړیتوب موجوده رول
کارپوهان وایي چې د امریکا او ایران ترمنځ د کړکېچ کمولو هڅې د وزیراعظم دفتر او د بهرنیو چارو وزارت د منظوري او څارنې لاندې روانې دي. دا هڅې یوازې د یوې شخصي پرېکړې په توګه نه شي ګڼل کېدای.
د پاکستان “هایبرید” ډیپلوماټیک ماډل
تجزیه کاران وایي چې د پاکستان بهرنی سیاست له اوږدې مودې راهیسې د یو ګډ (هایبرید) ماډل له مخې پر مخ ځي، چې پکې ملکي او پوځي ادارې دواړه برخه لري. دوی زیاتوي چې دا طریقه نوې نه ده، بلکې تاریخي تسلسل لري
داخلي سیاست او بهرنی سیاست
کارپوهان وایي چې ځینې نیوکې د داخلي سیاسي فضا اغېز هم لري، چې بهرنی سیاست د داخلي سیاسي موخو لپاره تعبیر کېږي. دا کار د حقیقي ډیپلوماټیکو لاسته راوړنو اهمیت کموي
حقیقتپسند لید
د نړیوالو اړیکو متخصصین وایي چې د هېوادونو بهرنی سیاست د جغرافیې، ستراتیژیک موقعیت او نړیوالو اړیکو پر بنسټ جوړېږي، نه یوازې د شخصي خوښې له مخې. د پاکستان جغرافیایي اهمیت او د ایران او امریکا سره اړیکې هغه عوامل دي چې د منځګړیتوب رول یې پیاوړی کړی دی
پایله
کارپوهان وایي چې د بهرني سیاست ارزونه باید د پایلو پر بنسټ وشي، نه د تاثر پر بنسټ. د پاکستان وروستیو هڅو د سیمهییز کړکېچ د کمېدو، د مهمو تجارتي لارو د پرانېستل کېدو او د نړیوال ډیپلوماټیک اهمیت د زیاتېدو لامل ګرځېدلی دی.
د دوی په وینا، د پاکستان رول د یوې منظمې او اداروي ستراتیژۍ له مخې مخې ته راغلی، چې پکې ملکي او پوځي مشرتابه په ګډه کار کړی او پاکستان یې د سولې غوښتونکي او مؤثر منځګړي په توګه نړیواله کچه معرفي کړی دی