د لسیزو راهیسې پاکستان د نړۍ د ماشومانو د ژغورنې په برخه کې یو باوري شریک پاتې شوی دی. د نړیوال روغتیا سازمان (WHO) او نورو ملګرو ادارو په همکارۍ پاکستان تر ۱۶۰ میلیونو زیات ماشومان او ۱۳۰ میلیونه میندې د ژوند ژغورونکو واکسینونو له لارې خوندي کړي دي. دا هېواد د هغو پنځو غوره هېوادونو په ډله کې راځي چې د واکسین له لارې یې د ماشومانو د مړینې کچه په پراخه کچه کمه کړې ده. له ۱۹۹۴ کال راهیسې پاکستان د فلج (پولیو) پېښې ۹۹.۸ سلنه راکمې کړې دي. دا یوه ستره لاسته راوړنه ده، خو تر اوسه د دې بریا د دوام لپاره اړین بنسټیز نظام پوره نه و جوړ شوی. د ۲۰۲۶ کال د اپرېل په پای کې دوه مهم اعلانونه دا څرګندوي چې دا تشه اوس جدي نیول شوې ده.
د ډبليو ایچ او مخکېاهلیت څه معنا لري؟
د کراچۍ مرکزي درملو لابراتوار، چې د پاکستان د درملو د تنظیم ادارې تر چتر لاندې کار کوي، د نړیوال روغتیا سازمان (ډبليو ایچ او) مخکېاهلیت ترلاسه کړی دی. دا معنا لري چې د دې لابراتوار د ازموینې خدمات اوس د ډبليو ایچ او سخت نړیوال معیارونه پوره کوي، او دلته ازمویل شوي درمل د خوندیتوب، اغېزمنتیا او لوړ کیفیت له پلوه منل شوي ګڼل کېږي. دا لومړی ځل دی چې د پاکستان ملي درملو ازموینې لابراتوار دا مقام ترلاسه کوي
د درملو د تنظیم ادارې اجرائیه رییس ډاکټر عبیدالله ملک ویلي چې پخوا به د درملو نمونې د ازموینې لپاره سینګاپور او نورو هېوادونو ته لېږل کېدې، خو اوس پاکستان پخپله د نړیوالې کچې د ازموینې وړ مرکز په توګه پېژندل کېږي
د دې تصدیق اهمیت یوازې د یو سند په ترلاسه کولو کې نه دی، بلکې دا د نړیوالو بازارونو لپاره د پاکستان د درملو د باور رسمي نښه ده. پرته له دې تصدیقه، د پاکستان درمل د نړۍ په بېلابېلو هېوادونو کې له خنډونو سره مخ کېدل، خو اوس د باور کچه لوړېږي او د صادراتو لپاره نوي فرصتونه رامنځته کېږي
همدارنګه د درملو د تنظیم ادارې نظام هم ډیجیټل شوی دی، پخواني لاسلیکي او کاغذي بهیرونه ختم شوي، او یو بارکوډ سیستم رامنځته کېږي چې خلک کولای شي د موبایل له لارې د درملو قیمت او د ختمېدو نېټه وڅېړي
د پالیسۍ تر شا لوری
د پاکستان فدرالي کابینې د ۲۰۲۶ کال د اپرېل په ۲۹مه نېټه د لومړي ځل لپاره د ملي واکسین پالیسي منظوره کړه. هدف یې دا دی چې د واکسین په برخه کې پر وارداتو تکیه کمه کړي، د وارداتو لګښت راکم کړي او هېواد د واکسین په تولید کې خودکفایه شي.
اوس مهال پاکستان نږدې ټول واکسینونه له بهر څخه واردوي، او دا کار هر کال له ۲۵۰ میلیونو ډالرو زیات لګښت لري. د نړیوالې مرستې لویه اداره چې د پاکستان د واکسین پروګرام ملاتړ کوي، پلان لري چې تر ۲۰۳۱ پورې خپل ملاتړ پای ته ورسوي. دا حالت پاکستان اړ کوي چې د خپل مالي او تولیدي نظام بدیل جوړ کړي
په نوې پالیسي کې حکومت تولیدوونکو ته د “بایبیک ګرنټي” وړاندیز کړی، څو پانګهوال ډاډمن شي چې تولید شوي واکسینونه به بازار لري. همدارنګه پاکستان له سعودي عربستان، چین او اندونیزیا سره د شراکتونو خبرې هم کوي څو د تولید ظرفیت لوړ کړي
د درمل جوړونې خپلواکي ته لاره
د پاکستان د درمل جوړونې صنعت تر ډېره د خامو موادو لپاره پر وارداتو متکي دی، او اټکل کېږي چې له ۹۰ سلنې زیات مواد له بهر څخه راځي. د دې وضعیت بدلون لپاره دوامداره او باثباته پالیسۍ ته اړتیا ده، ځکه سیاسي بې ثباتي تل د پرمختګ خنډ ګرځېدلې ده
حکومت د ستونزې سم تشخیص کړی، یو چوکاټ یې جوړ کړی، او د ډبليو ایچ او د مخکېاهلیت په ترلاسه کولو سره یې لومړی عملي ګام اخیستی دی. اوس اصلي چیلنج دا دی چې د څېړنې، تولید او پانګونې لړۍ د سیاسي بدلونونو له اغېزو خوندي وساتل شي
پاکستان د خپلو خلکو لپاره د واکسینونو د رسولو قوي سابقه لري. اوس پوښتنه دا ده چې ایا دا هېواد کولای شي دا وړتیا نړیوالو بازارونو ته هم وغځوي او د درملو په برخه کې یو خپلواک تولیدوونکی هېواد شي که نه