د نړیوالې بشري حقونو ادارې “هیومن رائټس واچ” د پاکستان څخه د افغان وګړو د بېرته ستنېدو په اړه یو راپور خپور کړی، چې پکې ویل شوي په ۲۰۲۶ کال کې شاوخوا ۱ لکه ۴۶ زره افغانان بېرته ستانه شوي او د امنیتي ادارو ځینې اقداماتو په اړه یې اندېښنې څرګندې کړې دي
خو د پاکستان ډیپلوماتیک او قانوني حلقې وایي چې دا بهیر هېڅکله ناڅاپي یا جبري شړل نه دي، بلکې د اوږدمهاله قانوني چوکاټ د پای ته رسېدو وروسته د مرحلو په بڼه عملي کېږي
د څلورو لسیزو بېساري مېلمستیا
پاکستان له تېرو ۴۰ کلونو څخه زیات وخت راهیسې له ۴۰ لکه څخه زیات افغان کډوالو ته پناه ورکړې ده، چې دا په نړۍ کې د کډوالو له تر ټولو لویو او اوږدو مېلمستیاوو څخه ګڼل کېږي. که څه هم پاکستان د ۱۹۵۱ د کډوالو کنوانسیون لاسلیک کوونکی هېواد نه دی، خو بیا هم یې د بشري ملاحظاتو له مخې افغانانو ته د اوسېدو زمینه برابره کړې او د هغوی اسناد یې څو ځله تمدید کړي دي.
قانوني اسناد او د هغوی پای
په پاکستان کې افغان وګړي په درېو ډلو وېشل شوي وو، چې پکې د پی او آر او اې سي سي کارډ لرونکي شامل وو. د ۱۳ لکه ثبت شوو افغانانو د پی او آر کارډونو وروستۍ موده د ۲۰۲۴ کال د جون په ۳۰ ختمه شوې، په داسې حال کې چې د ۸ لکه اې سي سي کارډ لرونکو لپاره پالیسي له ۲۰۲۳ وروسته غیر فعاله شوې ده. دا قانوني چوکاټونه په تدریجي ډول پای ته رسېدلي، چې له مخې یې خلکو ته د قانوني کېدو یا ستنېدو لپاره کافي وخت ورکړل شوی و
د کډوالۍ کنټرول اړتیا
اوسني اقدامات تر ډېره هغو ۱۵ تر ۲۰ لکه غیر ثبت افغانانو پورې تړاو لري چې هېڅ قانوني حیثیت نه لري. پاکستان اوس له نامحدود بشري مېلمستیا څخه د منظم کډوالۍ کنټرول سیسټم ته تېرېږي، چې دا د هر خپلواک هېواد قانوني حق ګڼل کېږي
نړیوال پرتله
د پاکستان د پالیسۍ پرتله که له نړیوالو هېوادونو سره وشي، نو په لوېدیځو هېوادونو کې د اخراج اقدامات لا سخت ښکاري. د ۲۰۲۳ وروسته امریکا، اروپایي اتحادیې او برېتانیا په لکونو کسان ایستلي دي، په داسې حال کې چې د پاکستان بهیر مرحلېوار او د مخکیني اطلاع پر بنسټ دی
د حل اوږدمهاله لاره
کارپوهان وایي چې افغانستان اوس له جګړې وروسته نسبتا باثباته حالت ته تللی، نو د کډوالو د ستونزې حل باید د افغانستان دننه د بیا رغونې او د نړیوالو د ګډو مسؤلیتونو له لارې وشي، څو بېرته ستنېدنه او بیا مېشتېدنه اسانه شي