په افغانستان کې د ښځو پر وړاندې محدودیتونه یوازې د تعلیم او کار تر بندیزونو پورې نه دي محدود، بلکې دا یوه پراخه ټولنیزه او بشري ستونزه ګرځېدلې ده. د نجونو پر ثانوي او لوړو زده کړو بندیزونو د زرګونو کورنیو راتلونکې له خطر سره مخ کړې ده. ډېری نجونې چې د ډاکټرۍ، انجینرۍ او ښوونې په څېر برخو کې یې خوبونه درلودل، اوس له نامعلوم برخلیک سره مخ دي.
همداراز، د ښځو پر کار بندیز د کورنیو اقتصادي وضعیت ته سخت زیان رسولی دی. په ځانګړي ډول هغه کورنۍ چې ښځې یې د کور اصلي نفقه برابرولې، اوس له جدي مالي ستونزو سره مخ دي. د مرستندویه بنسټونو له محدودېدو سره، هغه ښځې چې د بشري مرستو په برخو کې یې کار کاوه، هم بې روزګاره شوې دي
د افغانستان په هلمند ولایت کې د ملايانو شورا مشر یو ځل بیا د ښځو د تعلیم او کار په اړه تازه فتوا ورکړې، چې پکې یې د نجونو پر تعلیم او د ښځو پر کار بندیز د “ټولنې په خیر اقدام” بللی دی. د نوموړي په وینا، په اوسنیو شرایطو کې د ښځو حضور په تعلیمي ادارو او کاري چاپېریال کې د اسلامي اصولو او ټولنیزو ارزښتونو سره په ټکر کې دی، نو ځکه یې محدودول اړین ګڼل کېږي
طالبانو دريځ:
یاده فتوا په داسې وخت کې خپره شوې چې له دې وړاندې هم د طالبانو له لوري پر ښځو ګڼ محدودیتونه لګول شوي دي، په ځانګړي ډول د نجونو پر ثانوي او لوړو زده کړو بندیز. د دې پرېکړو پلویان وایي چې دا اقدامات د اخلاقي نظام د ساتنې لپاره ضروري دي، خو منتقدین بیا باور لري چې دا ډول محدودیتونه د ښځو بنسټیز حقونه تر پښو لاندې کوي او د ټولنې پر پرمختګ منفي اغېزې لري
ټولنیزې او رواني اغېزې:
دغه بندیزونه یوازې اقتصادي او تعلیمي زیان نه لري، بلکې رواني اغېزې یې هم ډېرې ژورې دي. ډېری افغان ښځې او نجونې د ناامېدۍ، فشار او ټولنیز انزوا احساس کوي. د ټولنې له فعاله ژوند څخه د ښځو ایستل د هغوی پر ځان باور منفي اغېز کړی او د ټولنیز پرمختګ مخه یې نیولې ده
غبرګونونه :
د هلمند د دې نوې فتوا په اړه په کور دننه او نړیواله کچه بېلابېل غبرګونونه څرګند شوي دي. ځینې محلي حلقې دا اقدام د دیني ارزښتونو د ساتنې لپاره مهم بولي، خو نړیوال سازمانونه او د بشري حقونو فعالان یې سخت مخالفت کوي. شنونکي ټینګار کوي چې دا ډول پرېکړې به د افغانستان پر ټولنیز او تعلیمي راتلونکي ژور اغېز ولري او اړتیا ده چې د دې موضوع په اړه پراخ او متوازن بحث وشي
پایله:
په افغانستان کې د ښځو پر تعلیم او کار بندیزونه یوازې لنډمهاله اداري پرېکړې نه دي، بلکې دا د ټولنې پر بنسټیز جوړښت، اقتصاد او راتلونکي ژور اغېز لري. د ښځو له تعلیمي او مسلکي ډګرونو څخه محرومول د بشري پانګې د ضایع کېدو سبب کېږي او د هېواد پرمختیايي بهیر ټکنی کوي
په همدې اساس، شنونکي ټینګار کوي چې د افغانستان د باثباته او پرمختللي راتلونکي لپاره اړینه ده چې د ښځو د تعلیم، کار او ټولنیز مشارکت په اړه یو متوازن، ټولشموله او عملي حل رامنځته شي، څو د ټولنې ټول قشرونه وکولای شي په ګډه د هېواد په رغونه کې برخه واخلي