فیض آباد: د افغانستان شمال ختیځ ولایت بدخشان دا مهال په یو تاریخي، سیاسي او ټولنیز بدلون کې ولاړ دی. په کابل کې د طالبانو د سخت دریځ او جابر حکومت پر ضد د خلکو کرکه او وروستۍ بیداري د دې ستراتیژیکې سیمې سیاسي راتلونکي ته نوی لوری ورکړی دی. د بدخشان خلک اوس د طالبانو له وروسته پاتې او افراطي پالیسیو بشپړ ستړي شوي او د یوې آزادې، خپلواکې او پرمختللې ریاست غوښتنه ورځ تر بلې زیاتېږي. د جغرافیې او اقتصاد کارپوهان وایي چې بدخشان د یو خپلواک هېواد لپاره ټول مادي او قانوني شرایط لري
د پراخې سیمې نړیوال پرتله
بدخشان شاوخوا 47,000 مربع کیلومتره سیمه لري، چې له مخې یې دا له 70 څخه زیاتو هېوادونو لوی دی. دا د سوېزرلینډ، هالنډ، ډنمارک او بلجیم په څېر اروپایي هېوادونو څخه هم لوی دی. همدارنګه قطر، کویت، بحرین او سنګاپور په څېر هېوادونه د دې سیمې په پرتله ډېر کوچني دي. دا ښيي چې بدخشان د خپلواک هېواد کېدو جغرافیایي وړتیا لري
جیوپولیتیک اهمیت او واخان لاره
بدخشان د آسیا په مهم جیوپولیتیک موقعیت کې پروت دی او له چین، تاجکستان او پاکستان سره ګډې پولې لري. واخان دهلېز یې چین سره نښلوي. که بدخشان خپلواک شي، نو د مرکزي، جنوبي آسیا او چین ترمنځ د سوداګرۍ او ترانزیت مهم مرکز کېدای شي
طبیعي زېرمې او اقتصادي وړتیا
بدخشان د لاجوردو، زرو، مسو او نورو قیمتي معدنیاتو له پلوه بډای دی. د اوبو پراخې سرچینې هم لري چې د برېښنا او کرنې لپاره مهمې دي. که دا سرچینې په عصري ډول وکارول شي، نو بدخشان کولی شي یو قوي اقتصاد ولري
د طالبانو پالیسۍ او اقتصادي ستونزې
طالبانو د دې سیمې منابع تر ډېره د خپلو موخو لپاره کارولي او سیمه یې له بېوزلۍ او وروسته پاتې والي سره مخ کړې ده. بنسټیز خدمات لکه سړکونه، روغتونونه او صنعتونه ډېر کمزوري دي. پر خلکو درنې مالیې لګول شوې دي چې د هغوی ژوند یې سخت کړی دی
بنسټیز بشري حقونه او د خلکو غوسه
طالبانو د واک له ترلاسه کولو وروسته خلک له اساسي حقونو بې برخې کړي دي. د ښځو پر تعلیم او کار بندیز د ټولنې نیمايي برخه کورونو ته محدوده کړې ده. د بیان ازادي محدوده شوې او ځوانان له فشار سره مخ دي، چې له امله یې د خلکو نارضایتي ډېره شوې ده
د ازادۍ غوښتنه او راتلونکی
د بدخشان خلک د یو آزاد او پرمختللي نظام غوښتونکي دي، چیرې چې دوی خپل قوانین او اقتصادي سیستم جوړ کړي. د خلکو باور دی چې یوازې خپلواکي کولی شي سیمه له اوسني وضعیت څخه وباسي او یو روښانه راتلونکی ورته برابر کړي