په افغانستان کې د ۲۰۲۱ د اګست له میاشتې وروسته چې طالبان واک ته ورسېدل، نږدې پنځه کاله وروسته هم د سیمې حقایق دا دعوه تر پوښتنې لاندې راولي چې داعش خراسان په مؤثر ډول کنټرول شوې ده. وروستي ساحوي معلومات او د امنیتي تحلیلونو له مخې، نه یوازې دا ډله موجوده ده، بلکې د هغې عملیاتي وړتیا او جغرافیایي پراختیا هم زیاته شوې ده
له کونړ څخه راټوکېدونکی شخصیت: مولوي عبدالله
په دې شرایطو کې د کونړ ولایت د داعش خراسان د قوماندان مولوي عبدالله قضیه ځانګړې پاملرنه جلب کړې ده. د سرچینو په وینا، مولوي عبدالله چې تر ۲۰۱۸ پورې یې د داعش خراسان د یوې ډلې مشري کوله، د ۲۰۲۱ د سیاسي بدلون پر مهال هم په وسلهوالو شبکو کې فعال پاتې شوی و
د سیمهییزو معلوماتو له مخې، هغه له ۲۰۲۱ وروسته بیا فعال شو او د کونړ د منوګي ولسوالۍ کې یې خپل نفوذ وساته. په ۲۰۲۳ د اوړي په موسم کې کابل ته د تګ پر مهال طالبانو هغه ونیوه، خو یوازې درې اوونۍ په بند کې پاتې شو. وروسته د مالي پیسو او د طالبانو په لیکو کې د ځینو همدردو کسانو په مرسته خوشې شو
له خوشې کېدو وروسته فعالیتونه او پراختیا
د ۲۰۲۶ تر مې میاشتې پورې، مولوي عبدالله نه یوازې په کونړ کې یو فعال قوماندان پاتې شوی، بلکې د افغانستان په جنوب، په ځانګړي ډول هلمند کې هم د عملیاتو مسوولیتونه لري. د هغه په بېلابېلو سیمو کې فعال پاتې کېدل دا ښيي چې د داعش خراسان قوماندانان حتی د طالبانو تر کنټرول لاندې سیمو کې هم د خوځښت او تنظیمي فعالیتونو وړتیا لري
شمېرې څه وايي؟
د ۲۰۲۴ څخه تر ۲۰۲۶ د پیل پورې اټکلونه ښيي چې د داعش خراسان د جنګیالیو شمېر په څرګند ډول زیات شوی دی. دا شمېر له شاوخوا ۶ زرو څخه تر ۱۰ زرو پورې رسېدلی، چې په ۱۲ میاشتو کې ۶۶ سلنه زیاتوالی ښيي. د کارپوهانو په وینا، دا زیاتوالی نه یوازې د جذب په برخه کې بریا ده، بلکې د ډلې دوامداره عملیاتي ژوروالی هم څرګندوي
د طالبانو روایت او د ځمکې حقیقت ترمنځ توپیر
د طالبانو مشرتابه په دوامداره توګه داعش خراسان د بهرنیو ملاتړ لرونکې ډله بولي، په ځانګړي ډول پر پاکستان تورونه لګوي. د دې روایت په پیاوړتیا کې د طالبانو اړوند رسنیز پلیټفارم “المِرصاد” هم فعال دی، چې ځان معلوماتي او تحلیلي پلیټفارم معرفي کوي
“المِرصاد” په دوامداره توګه هڅه کوي داعش خراسان له پاکستان سره وتړي، د طالبانو بریالۍ عملیاتو ته پاملرنه جلب کړي او د داعش پروپاګنډا ته ځواب ووایي. خو ناقدین وایي چې دا روایت د ځمکې واقعیتونه کم ښيي، په ځانګړي ډول په هغو مواردو کې چې د منځني کچې قوماندانان لکه مولوي عبدالله آزادانه فعالیت کوي
د امنیتي کارپوهانو نظر
کارپوهان وایي چې له ۲۰۲۱ وروسته د افغانستان د سختدریځو ډلو صحنه یو پېچلی او څو پوړیز نظام ته بدله شوې، چې پکې د نظریاتي سیالۍ ترڅنګ سیمهییز تفاهمونه، غیر رسمي شبکې او انتخابي واک هم شامل دي
د ۲۰۲۱ څخه تر ۲۰۲۶ پورې بېلابېلو پړاوونو ښيي چې د واک ثبات او د حاکمیت دعوو سربېره د داعش خراسان دوامداره شتون دا څرګندوي چې ستونزه یوازې څو پېښو پورې محدوده نه ده، بلکې جوړښتي بڼه یې غوره کړې ده
اداره کول که له منځه وړل؟
تر ۲۰۲۶ پورې په بېلابېلو سیمو کې د داعش خراسان د قوماندانانو شتون او فعالیتونه دا حقیقت روښانه کوي چې د طالبانو د ترهګرۍ ضد تګلاره د بشپړ له منځه وړلو پر ځای د “مدیریت” پر ماډل ولاړه ښکاري. دا وضعیت نه یوازې د افغانستان داخلي امنیت، بلکې د سیمې د ثبات لپاره هم یوه مهمه ننګونه ده