څلور کاله مخکې کله چې طالبانو په کابل کې بیا واک ترلاسه کړ، هغوی “ثبات” د خپل بیانیې مرکز وګرځاوه. د نړیوال بانک د معلوماتو له مخې په ۲۰۲۵ کې د افغانستان په ناخالص کورني تولید کې ۴.۳ سلنه وده ثبت شوې، او طالبان دا شمېر د خپلې واکمنۍ د جواز په توګه وړاندې کوي. خو د ملګرو ملتونو، نړیوال بانک او د ملګرو ملتونو د پراختیا پروګرام شواهد یو بل تصویر ښيي. له ۲۰۲۱ وروسته رامنځته شوی وضعیت په اصل کې درېګونې ناکامي ده: د مشروعیت، امنیت او اساسي انساني رفاه ناکامي—او تر ټولو زیات بوج یې عام افغانان وړي
د مشروعیت بحران
لومړی مشروعیت ته کتنه پکار ده، ځکه نور ټول برخې له همدې سره تړلې دي. د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د څار ډلې په وینا طالبان د ولسي ملاتړ یا رضایت غوښتونکي نه دي. د دوی مشر هبتالله اخندزاده په کندهار کې د مطلق واک له لارې حکومت کوي، او پرېکړې زیاتره د دیني تعبیرونو پر بنسټ کوي، نه د خلکو اړتیاوو پر اساس. کله چې د طالبانو په داخل کې د نجونو د تعلیم پر بندیز اعتراض وشو، ځواب یې بحث نه و، بلکې ګوښه کول، جلاوطني یا نیول وو. دا داسې نظام دی چې ولسي رایه یې بېاهمیته کړې ده
د امنیتي وضعیت خرابوالی
امنیتي وضعیت لا پېچلی شوی دی. د تحریک طالبان پاکستان سره د طالبانو اړیکې اوس یوازې سیاسي لانجه نه ده، بلکې مستند واقعیت بلل کېږي. د ملګرو ملتونو د ۲۰۲۶ فبرورۍ راپور له مخې له افغان خاورې پر پاکستان بریدونه زیات شوي، شاوخوا ۶ زره وسلهوال په بېلابېلو ولایتونو کې فعال دي، او هغوی ته پناه او لوژستیکي مرسته ورکول کېږي. له ۶۰۰ څخه زیات بریدونه له افغان سیمو سره تړل شوي دي. طالبان دا تورونه ردوي، خو اقتصادي بوج یې د افغان خلکو پر اوږو پرېوځي. د سرحدي بندیزونو له امله افغانستان هره ورځ نږدې ۱۰ لکه ډالر د سوداګرۍ زیان ویني
د فقر او اقتصادي بحران ژوروالی
اقتصادي او ټولنیز وضعیت لا خراب دی. د ۲۰۲۵ د څو اړخیز فقر شاخص له مخې ۶۴.۹ سلنه افغانان په فقر کې ژوند کوي، چې شاوخوا ۲۶.۹ میلیونه کسان کېږي. په ۲۰۲۴ کې ۷۵ سلنه خلک د اساسي اړتیاوو له ناامنۍ سره مخ وو، او د ښځینه سرپرستو کورنیو وضعیت لا خراب و، چې ۸۸ سلنه یې اغېزمنې شوې وې. د ملګرو ملتونو له مخې په ۲۰۲۵ کې شاوخوا ۲۲.۹ میلیونه خلک عاجلو مرستو ته اړتیا لري، چې ۱۴.۸ میلیونه یې له سخت غذایي بحران سره مخ دي. نړیوال بانک وایي چې تر ۴۰ سلنې زیات دولتي عواید د بهرنیو مرستو پورې تړلي دي، چې دا ښيي اقتصاد لا هم په ځان بسیا نه دی
د ښځو پر ژوند ژور اغېز
د ملګرو ملتونو د پراختیا پروګرام له مخې افغانستان د ښځو د حقونو له پلوه د نړۍ تر ټولو محدود هېواد ګرځېدلی دی. په ۲۰۲۴ کې یوازې ۷ سلنه ښځو له کوره بهر کار کاوه، په داسې حال کې چې د نارینهوو کچه ۸۴ سلنه وه. د ښځو د تعلیم او کار بندیزونه اټکل کېږي چې د ۲۰۲۴ تر ۲۰۲۶ پورې به اقتصاد ته نږدې ۹۲۰ میلیونه ډالر زیان ورسوي. د ښځینه روغتیايي کارکوونکو نشتوالی د بشري مرستو رسولو بهیر هم اغېزمن کړی دی. ملګري ملتونه خبرداری ورکوي چې تر څو دا بندیزونه لرې نه شي، نه سوله شونې ده او نه پرمختګ
پایله: د ثبات تر شا پټ حقیقت
څلور کاله وروسته د طالبانو “ثبات” هغه واقعیت نه شي پټولای چې پکې د سړي سر عاید کم شوی، امنیتي وضعیت سیمهییز کړکېچ زیات کړی، او د واک مشروعیت د ولسي رضایت پر ځای پر فشار ولاړ دی. دا یو داسې نظام دی چې دولت پکې شته، خو ولس د هغه په مرکز کې نه دی
نور ولولئ
طالبان، ټي ټي پي او د افغانستان خلک: د څلورو کلونو درېګونی ناکامي