د سیاسي فکر نوې بڼه
په افغانستان کې د سیاسي بحثونو په ډګر کې یو مهم بدلون رامنځته کېږي، ځکه اغېزمنې ډلې او د پالیسۍ مرکزونه د پاکستان سره د اوږدمهاله سرحدي مسایلو په اړه د عملي او قانوني چلند غوښتنه کوي. په وروستیو څرګندونو کې د واقعیت منل، سیمهییز ثبات او د نړیوالو قوانینو مراعاتولو ته ځانګړی پام اړول شوی دی
د هزاره ټولنې د پالیسۍ مرکز دریځ
د هزاره ټولنې د پالیسۍ مرکز په یوه تفصیلي بیان کې ویلي چې ډیورنډ کرښه د افغانستان او پاکستان ترمنځ رسمي نړیوال سرحد دی. په بیان کې ویل شوي چې دا سرحد د تاریخي تړونونو او نړیوالو حقوقي اصولو پر بنسټ ټاکل شوی او د پخوانیو افغان حکومتونو له خوا هم منل شوی و. د مرکز په وینا، د دې حقیقت انکار نه یوازې له تاریخي او قانوني واقعیتونو سره په ټکر کې دی، بلکې په افغان ټولنه کې د لا زیاتې بېثباتۍ او احساساتي ویش لامل کېږي
د محمد محقق ملاتړ او د غبرګونونو ارزونه
دغه مرکز د افغان سیاسي مشر محمد محقق د دریځ ستاینه کړې او ویلي یې دي چې د هغه د څرګندونو پر ضد نیوکې تر ډېره احساساتي او بېمنطقه غبرګونونه دي، نه علمي تحلیل. په بیان کې ټینګار شوی چې تاریخي حقایق باید د لنډمهاله سیاسي ګټو یا عوامي شعارونو قرباني نه شي
د واقعیت له نه منلو پایلې
په بیان کې خبرداری ورکړل شوی چې د ځمکنیو واقعیتونو له پامه غورځول او غیر عملي شعارونه د افغانستان د اوږدمهاله بېثباتۍ یو مهم لامل پاتې شوی دی. همدارنګه د داخلي ستونزو، د حکومتدارۍ ضعف او تبعیضي تګلارو یادونه شوې او د عقلاني سیاست جوړونې او ملي یووالي غوښتنه شوې ده
د افغانستان جمهوري جبهه دریځ
په ورته ډول، د افغانستان جمهوري جبهې په یوه جامع بیان کې ویلي چې د هېواد سرحدونه، په ځانګړي ډول ډیورنډ کرښه، د نړیوالو قوانینو له مخې روښانه او منل شوي دي. دغه جبهه دا کرښه یو “نهانکارېدونکی قانوني او سیاسي حقیقت” بولي او له سیاسي مشرانو غواړي چې ملي ګټې د احساساتي یا قومي روایتونو پر ځای لومړیتوب ورکړي.
د پاکستاني شنونکو غبرګون
پاکستاني دفاعي او سیاسي شنونکو دا ډول څرګندونې د سرحدي حقیقتونو د منلو په لور یو مثبت بدلون بللی دی. د دوی په وینا، که دا دریځونه پراخ شي، نو د دواړو هېوادونو ترمنځ د تاریخي کړکېچونو د کمېدو او د اعتماد د زیاتېدو لامل کېدای شي. خو دوی ټینګار کوي چې تر هغه چې دا نظرونه د کابل رسمي دولتي پالیسۍ نه وي، عملي اغېز به یې محدود پاتې شي.
پایله او راتلونکی لوری
دا څرګندونې ښيي چې د افغانستان په سیاسي فکر کې د ثبات، قانوني وضاحت او سیمهییزو اړیکو د ښه والي غوښتنه مخ په زیاتېدو ده. شنونکي باور لري چې دا ډول نظریات کولی شي د افغانستان او پاکستان ترمنځ د اوږدمهالو کړکېچونو د کمولو او د ګډو ستونزو د حل لپاره نوې لارې پرانیزي.