په افغانستان کې د طالبانو د حکومت له لوري په پوهنتونونو کې پر زدهکوونکو د سختو مذهبي او کلتوري محدودیتونو د لګولو راپورونه مخې ته راغلي، چې له امله یې په بېلابېلو حلقو کې سخت غبرګونونه راپارېدلي دي. د سرچینو له مخې، د لوړو زده کړو وزیر ندا محمد ندیم په لارښوونه، د نوي تعلیمي کال له پیل سره سم د هېواد په ټولو پوهنتونونو کې له زدهکوونکو څخه یو حلفلیک اخیستل کېږي، چې پکې د فقې حنفي منل او د ځانګړي ژوند طرز اختیارول شرط ګرځول شوی دی
سیاسي سازمان
د راپورونو له مخې، په دغه حلفلیک کې زدهکوونکي اړ ایستل کېږي چې نه یوازې د فقې حنفي پیروي وکړي، بلکې ځانګړی پښتني لباس واغوندي، سر پټ وساتي، ږیره پرېږدي او د ویښتانو سټایل هم د طالبانو د ټاکل شویو اصولو مطابق وساتي. سربېره پر دې، د موسیقۍ اورېدو، انځور اخیستلو او له هر ډول غیر رسمي یا سیاسي سازمان سره د اړیکو ساتلو باندې هم بندیز لګول شوی، او د سرغړونې په صورت کې د سزا منلو شرط هم شامل
سرچینې وایي دا اقدامات یوازې مذهبي نه دي، بلکې د هېواد پر بېلابېلو قومي ډلو، په ځانګړي ډول غیر پښتنو زدهکوونکو، د خپل کلتوري هویت د پرېښودو فشار هم زیاتوي. اټکل کېږي چې شاوخوا ۶۰ سلنه غیر پښتانه زدهکوونکي به له دې پالیسیو اغېزمن شي، چې له امله یې په تعلیمي چاپېریال کې بېباوري او اندېښنې زیاتې شوې دي
شرعي اصولو
وروستیو کې په کابل پوهنتون کې یوه پېښه هم راپور شوې، چېرې یو ازبک زدهکوونکی د دودیزې خولۍ اغوستلو له امله په عام محضر کې وهل شوی او سپکاوی یې شوی دی. له دې پېښې وروسته په ټولنیزو او تعلیمي حلقو کې سخت غبرګونونه لیدل شوي. همدارنګه په بامیان پوهنتون او نورو تعلیمي ادارو کې هم د دې اقداماتو پر ضد غږونه پورته شوي دي.
کارپوهان وایي دا پالیسۍ په تعلیمي ادارو کې د مذهبي او کلتوري یو شانوالي د تپلو هڅه ده، چې د افغانستان په څېر څو قومي او څو مذهبي ټولنه کې د لا زیاتې وېش او بېثباتۍ لامل کېدای شي. منتقدین باور لري چې دا ډول اقدامات نه یوازې تعلیمي ازادي محدودوي، بلکې ټولنیز همغږي هم له ګواښ سره مخ کوي
بل لوري ته، د طالبانو چارواکي وایي چې دا اقدامات د “شرعي اصولو” او نظم د ټینګښت لپاره ترسره کېږي، خو په دې اړه دننه او بهر بحثونه او اندېښنې لا هم دوام لري