د افغانستان او پاکستان ترمنځ د وروستیو نښتو په اړه د ملګرو ملتونو د افغانستان د مرستندوی ماموریت (یوناما) له خوا خپرې شوې اعلامیې ته سخت غبرګون ښودل شوی دی. اړوندو سرچینو د یوناما پر راپور نیوکې کړې او ویلي یې دي چې دا مطبوعاتي اعلامیه غیر متوازنه او یو اړخیزه ښکاري.
په غبرګون کې ویل شوي چې د یوناما وروستۍ اعلامیه داسې انګېرل کېږي لکه د کوم غیر دولتي رسنیز بنسټ له لوري چمتو شوې وي. که داسې نه وي، نو پوښتنه دا راپورته کېږي چې ایا د یوناما دننه داسې کسان شته چې د افغانستان د سرپرست ادارې یا ناقانونه ډلو له دریځ سره همغږي لري؟
شمېرې شته، خو شواهد چېرته دي؟
یوناما په خپل راپور کې د ۴۲ کسانو د وژل کېدو، ۱۰۴ ټپیانو، ۱۶ زره او ۴۰۰ کورنیو د بېځایه کېدو او د خوړو نړیوال پروګرام د فعالیتونو د ځنډېدو له امله د ۱۶۰ زره کسانو د اغېزمنېدو یادونه کړې ده. خو پاکستاني اړخ وایي چې د دغو شمېرو بنسټ، طریقه او شواهد نه دي روښانه شوي.
سرچینې زیاتوي چې هر نړیوال بنسټ باید د ارقامو د خپرولو پر مهال روڼتیا او تایید شوې کړنلارې وکاروي.
د ملګرو ملتونو خپل راپورونه څه وایي؟
د پاکستاني دریځ له مخې، د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د څار ډلې په خپل راپور کې ویلي چې د افغانستان ډي فیکټو چارواکي ځینو سختدریځو ډلو، په ځانګړي ډول تحریک طالبان پاکستان (ټي ټي پي)، ته مناسب چاپېریال برابروي.
د همدې راپورونو له مخې شاوخوا ۶ زره د ټي ټي پي جنګیالي موجود دي چې ادعا کېږي لوژستیکي او عملیاتي ملاتړ ترلاسه کوي. سربېره پر دې، د راپور ورکولو په موده کې له ۶۰۰ څخه زیات بریدونه هم یاد شوي چې ویل کېږي ځینې یې د افغانستان له خاورې ترسره شوي دي.
په راپورونو کې دا هم راغلي چې ټي ټي پي ته مالي ملاتړ برابریږي او د کنړ، ننګرهار، خوست او پکتیکا ولایتونو په بېلابېلو سیمو کې د روزنیزو مرکزونو د جوړېدو په اړه معلومات شته. پاکستاني سرچینې وایي که د بشري بحران په اړه اندېښنه څرګندېږي، نو باید د هغه لاملونه او مسؤل اړخونه هم په ګوته شي.
د ترهګرۍ شمېرې
د ۲۰۲۵ کال د ترهګرۍ د نړیوال شاخص له مخې، په پاکستان کې په ۲۰۲۴ کال کې د ترهګرۍ له امله ۱,۰۸۱ کسان وژل شوي، چې دا شمېر د تېر کال په پرتله ۴۵ سلنه زیاتوالی ښيي. راپور زیاتوي چې ټي ټي پي د ۴۸۲ بریدونو مسؤلیت منلی چې په کې ۵۵۸ کسان وژل شوي، چې د ټولیزو مرګونو ۵۲ سلنه جوړوي.
همدارنګه، د پاکستان د سولې مطالعاتو انسټیټیوټ د معلوماتو له مخې، په ۲۰۲۴ کال کې ۵۲۱ ترهګریز بریدونه شوي چې ۸۵۲ کسان پکې وژل شوي، او په ۲۰۲۵ کال کې ۶۹۹ بریدونه شوي چې ۱,۰۳۴ کسان پکې خپل ژوند له لاسه ورکړی دی. د پاکستاني دریځ له مخې، یوازې د بشري اړخ یادول او د دغو شمېرو له پامه غورځول د انځور بشپړ اړخ نه وړاندې کوي.
افغان کډوال او د پاکستان دریځ
په غبرګون کې دا هم ویل شوي چې پاکستان په تېرو څلورو لسیزو کې له ۴۰ تر ۶۰ لکو پورې افغان کډوالو ته پناه ورکړې ده. حکومتي سرچینې وایي پاکستان د سیمې د ثبات او بشري همکارۍ له مخې دا بار پر اوږو اخیستی، نو له اخلاقي پند وړاندې باید پر ځمکنیو واقعیتونو غور وشي.
د پاکستان روښانه دریځ
د سرچینو په وینا، که یوناما غواړي خپل باور وساتي، نو باید د کره او تایید شوو شواهدو او روښانه کړنلارې پر بنسټ راپورونه خپاره کړي، د سختدریځو ډلو جوړښتونه او خوندي پناه ځایونه په نښه کړي، او د ترهګرۍ پر بنسټیزو لاملونو هم خبرې وکړي.
پاکستان ټینګار کړی چې د خپلو خلکو د خوندیتوب لپاره به د استخباراتي معلوماتو پر بنسټ دقیق او هدفي عملیاتو ته دوام ورکړي، که څه هم سختدریځي عناصر په هر نوم او هر لباس کې وي.
نور ولولئ: /https://htnpashto.com/22211/