تازه خبرونه

د نړۍ د تودوخې زیاتوالی ۲۰۲۵ کال د اقلیم له پلوه یو بل بحراني کال ګرځوي

د نړۍ د تودوخې زیاتوالي ۲۰۲۵ کال، سره له دې چې د لا نینا اقلیمي حالت موجود و، د ثبت شویو معلوماتو له مخې دوهم تر ټولو تود کال وګرځاوه
د یادونې وړ ده چې وروستي دولس کاله د تاریخ تر ټولو تود دولس کاله ګڼل کېږي

یوازې په تېرو درېیو کلونو کې هر کال د صنعتي دورې له مخکې کچې څخه تر ۱.۴ درجې سانتي‌ګراد ډېر لوړ ثبت شوی، چې دا د اقلیمي بدلون د چټک بهیر څرګندونه کوي

۲۰۲۵ کال د معاصر تاریخ له مخې دوهم تر ټولو تود کال ثبت شو، چې یوازې ۲۰۲۴ ترې وړاندې و. دا لوړې تودوخې په ځانګړي ډول ځکه د پام وړ وې چې په همدې کال کې د «لا نینا» اقلیمي پدیده هم رامنځته شوې وه. عموماً لا نینا د نړۍ په کچه تودوخه راکموي، ځکه چې د ارام سمندر له ژورو څخه سړې اوبه سطحې ته راخېژي. برعکس، «ال نینو» عموماً د ځمکې د سطحې تودوخه لوړوي. خو د لا نینا د یخوونکې اغېزې سره سره، ۲۰۲۵ کال د لا نینا تر ټولو تود کال و چې تر اوسه ثبت شوی دی.

د تاریخي پرتله کولو لپاره، ۱۹۹۸ کال د ثبت شوي تر ټولو قوي ال نینو له امله ډېر ګرم بلل کېده. خو د ۱۹۹۸ نړیواله تودوخه د ۲۰۲۵ کال په پرتله تر ۰.۵ درجې سانتي‌ګراد زیاته ټیټه وه. دا توپیر ښيي چې نړیواله تودوخه په چټکۍ سره مخ په زیاتېدو ده، تر دې حده چې اوسني د لا نینا کلونه هم د پخوانیو قوي ال نینو کلونو د تودوخې له کچې اوړي.

د یادونې وړ ده چې وروستي دولس کاله د تاریخ تر ټولو تود دولس کاله ګڼل کېږي. یوازې په تېرو درېیو کلونو کې هر کال د صنعتي دورې له مخکې کچې څخه تر ۱.۴ درجې سانتي‌ګراد ډېر لوړ ثبت شوی، چې دا د اقلیمي بدلون د چټک بهیر څرګندونه کوي.

د شنو خونو ګازونو له امله رامنځته شوې اضافي تودوخې یوه لویه برخه د نړۍ سمندرونه جذبوي، چې د ځمکې د سطحې په پرتله لا په چټکۍ سره تود شوي دي. د سمندرونو د تودوخې منځپانګه نږدې هر کال نوې لوړې کچې ته رسېږي، او ۲۰۲۵ هم استثنا نه وه. یوې وروستۍ څېړنې اټکل کړی چې سمندرونو په ټول کال کې هره ثانیه دومره انرژي جذب کړې لکه نږدې لس د هیروشیما په کچه اټومي بمونه چې وچاودېږي — دا د تودوخې د راټولېدو د کچې خطرناکه نښه ده.

سره له دې چې علمي شواهد په پرله‌پسې ډول ښيي چې اقلیمي بدلون چټکېږي، د امریکا حکومت په ۲۰۲۵ کال کې داسې مقرراتي او تقنیني ګامونه پورته کړل چې تمه کېږي د شنو خونو ګازونو اخراج زیات کړي. له څو کلونو نسبي کمښت وروسته، د امریکا اخراجات په ۲۰۲۵ کې بیا لوړ شول او پخوانی کموالی یې واړاوه.

په مقابل کې، ګڼو نورو هېوادونو د اقلیمي اقدام او پاکې انرژۍ په پراختیا کې د پام وړ پرمختګ وکړ. چین په ځانګړي ډول د پاکې ټکنالوژۍ او نوي کېدونکې انرژۍ په برخه کې خپل نړیوال مشريز دریځ لا پیاوړی کړ، او د یوې برلاسې اقتصادي قوې پر لور یې خپل مسیر ټینګ کړ.

اوسني تمایلات ښيي چې ښايي سخته ګرمي تر ۲۰۲۶ پورې هم دوام ومومي. خو د امریکا کانګرس لا هم فرصت لري چې په راتلونکي کال کې پیاوړې اقلیمي او پاکې انرژۍ اړوند قانون جوړونه تصویب کړي، که چېرې دا هڅې د اجرائیوي اقداماتو له لوري خنډ نه شي.

د خپلواکو څېړنیزو بنسټونو لکه «کاربن مانیټر» او «ګلوبل کاربن پروژې» په وینا، په ۲۰۲۵ کال کې نړیوال کاربن اخراج نږدې ۱ سلنه زیات شوی. په امریکا کې دا زیاتوالی شاوخوا ۲ سلنه و، چې لاملونه یې د اوسط نه سړه ژمی (چې د فوسیل سون توکو پر بنسټ د تودوخې اړتیا زیاته کړه) او د طبیعي ګاز لوړې بیې وې، چې د ډبرو سکرو کارول یې بیا زیات کړل.

په ۲۰۲۵ کې د امریکا د حکومت اجرائیوي او تقنیني څانګو فدرالي اقلیمي مقررات شاتګ کړل او هغه د پاکې انرژۍ مالیاتي امتیازات یې کم کړل چې مخکې د «انفلاسیون د کمولو قانون» له مخې رامنځته شوي وو. که څه هم د ادارې په پیل کې د انرژۍ بېړنی حالت اعلان شو، خو ګڼې د باد او لمریزې انرژۍ پروژې ودرول شوې یا وځنډول شوې.

سربېره پر دې، فدرالي اقلیمي څېړنیزو ادارو له ستونزو سره مخ شوې، لکه د مهمو څېړنیزو مرکزونو د تړلو وړاندیزونه، له رسمي وېبپاڼو څخه د اقلیم اړوند معلوماتو لېرې کول، او د ملي اقلیمي ارزونې د مشرتابه د جوړښت د بدلون بحثونه — هغه ارزونه چې عموماً د پراخ علمي همکارۍ له لارې ترسره کېږي.

امریکا لا هم د نړۍ دوهم ستر د شنو خونو ګازونو تولیدوونکی هېواد دی او نږدې ۱۲ سلنه نړیوال اخراج جوړوي. چین، چې د خپل نفوس او صنعتي بنسټ له امله لوړه کچه اخراج لري، شاوخوا درېیمه برخه نړیوال اخراج تولیدوي. خو په ۲۰۲۵ کې چین د پاکې انرژۍ د پراختیا او اقلیمي کمولو په برخه کې د امریکا په پرتله ډېر فعال سیاستونه غوره کړل.

لکه څنګه چې نړیوالې تودوخې د ریکارډ لوړو کچو ته نږدې پاتې دي او ډېر حکومتونه ارزانه ټیټ-کاربن ټکنالوژۍ خپلوي، تمه کېږي چې د پاکې ټکنالوژۍ په برخه کې د چین دوامداره مشري به په ۲۰۲۶ کې د امریکا پر وړاندې د هغه اقتصادي دریځ نور هم پیاوړی کړي.

Related Articles

راشد خان د نړیوال کرکټ په مشورتي بورډ کې د نوي رول کیسه

April 16, 2026

د لاهور په پیکو روډ سیمه کې نامعلومه موټرسایکل سپرو کسانو په ډزو کې د تحریک حرمت رسول پاکستان مشر مولانا امیر حمزه ټپي شوی دی

April 16, 2026

د هنر او کلتور په نوم د دولتي قوانینو سرغړونه او له ملي وقار څخه انحراف د منلو وړ نه دي. د عدلي احکامو او اصولو مراعت د هرې ادارې قانوني او اخلاقي ذمه واري ده

April 16, 2026

عاصم افتخار احمد د امنیت شورا ته په بریفنګ کې ویلي چې پاکستان له ۶ لسیزو راهیسې د نړیوالې سولې ملاتړ کوي او تر اوسه تر ۲۵۰ زره زیات پاکستاني سرتېري د ملګرو ملتونو تر بیرغ لاندې خدمت کړی دی

April 16, 2026

Post a comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *