د جنورۍ په ۳۱مه په بلوچستان کې د ناقاونه ګرځول شوې ډلې بلوڅ بیلتون خوښې ډلې،بي ایل اې له لوري ترهګریزو بریدونو په اړه د مایکل کوګلمن وروستي ټویټونه د اندېښنې وړ بدلون څرګندوي؛ داسې بدلون چې له شواهدو پر بنسټ شننې څخه د ځانګړي بیانیې پر لور تمایل ښيي
کله چې نوموړی دا تاوتریخوالی د وسلهوالو د ځواک نښه یا د امنیتي عملیاتو غبرګون بولي، نو په ناڅاپي ډول ترهګري عادي کوي، پر ځای د دې چې تشریح یې کړي
الفاظ ارزښت لري، په ځانګړي ډول هغه مهال چې د داسې شنونکو له خولې راوځي چې نظرونه یې په لوېدیځو پالیسي کړیو او رسنیو کې خپرېږي.
په بلوچستان کې بریدونه کوم نظري پیغامونه یا ستراتېژیک پیغامونه نه وو؛ بلکې همغږي تاوتریخوالی و چې ملکي وګړي، بسونه، دولتي دفترونه او امنیتي ځواکونه یې په نښه کړل هره شننه چې د قربانیانو پر ځای د وسلهوالو له نیت څخه پیل کېږي، له هماغه لومړۍ شېبې اخلاقي او واقعي توازن له منځه وړي
تر دې هم جدي اندېښنه دا ده چې ځینې راپورونه بې له سخت وضاحت څخه شریکېږي، داسې راپورونه چې د وسلهوالو ادعاوې تکراروي، د یاغي ډلو انځور رومانتيک کوي او ترهګریز تاوتریخوالی د سیاسي نارضایتۍ پایله ښيي. دا ډول محتوا شریکول بېطرفه زمینه برابرونه نه دي، بلکې د چوپ ملاتړ بڼه لري
د سرچینو د لوټ په اړه کمزوری دلیل
د کوګلمن په تبصرو کې یو مهم تکرارېدونکی دریځ دا دی چې په بلوچستان کې تاوتریخوالی د ځایي سرچینو د بهرني استحصال پر ضد غبرګون دی. دا دلیل له بنسټیزې څېړنې سره سمون نه خوري.
له طبیعي ګاز پرته، د بلوچستان هېڅ لوی معدني زیرمه تر اوسه په پراخه کچه نه ده استخراج شوې. د صوبې ډېری معدني شتمني لا هم د سروې یا پلان جوړونې په پړاو کې ده. سره له دې، په ۱۹۵۰، ۱۹۶۰ او ۱۹۷۰ لسیزو کې په بلوچستان کې وسلهوال پاڅونونه شوي، هغه مهال چې نننۍ پراختیايي پروژې لا موجودې نه وې. هغه وخت هېڅ داسې استخراجي اقتصاد نه و چې د لوټ ادعا توجیه کړ.
حتی د سوئي ګاز په قضیه کې هم، د پاکستان حکومت د صوبایي حکومت ته شاهي حق ورکړی و. دا چې دغه عایدات عامه هوساینې ته ونه رسېدل، تر ډېره د ځایي اشرافي طبقې د واک انحصار پایله وه، نه د کوم خیالي بهرني سازش نتیجه.
تاریخي پاڅونونه زیاتره د قبایلي اشرافو او ریاست ترمنځ د واک پر سر شخړو، اداري یوځای کېدو پر اختلافاتو او د مرکز او صوبې ترمنځ پر سیاسي تاوتریخوالي ولاړ وو، نه پر عامه اقتصادي محرومیت
تر ټولو مهمه دا چې نننۍ ترهګري د فعاله استخراجي اقتصاد له نشتون سره سره دوام لري، چې دا خپله د سرچینو د لوټ نظریه په ښکاره ډول ردوي
په نړیوالو تبصرو کې یوه بله تکراري ستونزه دا ده چې د بلوچستان لبریشن آرمي ته په اسانۍ سره بیلتون غوښتونکې ډله ویل کېږي. دا په حقیقت کې ناسمه طبقهبندي ده، بي ایل اې د پاکستان د قانون له مخې یوه نومول شوې ترهګره ډله ده او امریکا او برېتانیا هم دا سازمان د ترهګرو په نوم اعلان کړې دې. بیلتون غوښتنه سیاسي منظمولو، خبرې اترې او مذاکراتو ته اشاره کوي. خو ترهګري د ملکي وګړو پر وړاندې قصدي تاوتریخوالی تعریفېږي.
د بی ایل اې په ریکارډ کې ځانمرګي بریدونه، پر مزدورانو بریدونه، د بسونو د مسافرو وژل او پر ملکي بنسټونو بریدونه شامل دي. هېڅ نړیوال حقوقي یا اخلاقي چوکاټ دا ډول کړنې سیاسي مقاومت نه شي بللی
د ترهګرۍ نوم بدلول د هغې پایلې نرموي نه، بلکې حساب ورکونه پټوي او قربانیان له پامه غورځوي. شنونکي او رسنیز څېرې مسوولیت لري. کله چې ترهګري د شکایت یا ستراتېژۍ تر نوم لاندې توجیه کېږي، نو تاوتریخوالی عادي کېږي او زیانمن شوي خلک څنډې ته ټېل وهل کېږي.
د دولت پر تګلارو نیوکه کول مشروع کار دی، خو ترهګري توجیه کول یا ورته سیاسي رنګ ورکول مشروع نه دي. ترهګري د تکرار له لارې په سیاسي مبارزه نه بدلېږي او دلته ویلې شو چې نومونه د وینې حقیقت نه شي بدلولای