د بيبيسي او د ملګرو ملتونو د افغانستان ماموریت په وروستیو راپورونو کې د اومید د مخدره موادو د بیا رغونې مرکز پېښه تر ډېره د ملکي تلفاتو له زاویې وړاندې شوې ده. خو ځینې نورې ادعاوې دا هم مطرح کوي چې ښايي طالبان په ملکي سیمو کې د پوځي فعالیتونو، بهرنیو جنګیالیو، د وسلو زېرمو او نظامي جوړښتونو د پټولو لپاره کار اخلي، چې دا موضوع د نړیوالو بشري قوانینو له مخې د طبي مرکزونو د خوندیتوب په اړه جدي پوښتنې راپورته کوي
د وسلو لېږد او پوځي جوړښتونو تورونه
د افغان ګرین ټرېنډ د راپور له مخې، پخواني مرستیال ولسمشر امرالله صالح ویلي چې د ۲۰۲۶ کال د مې په ۲مه نېټه طالبانو د کابل د باغ قاضي سیمې ته نږدې د یوې عامه مارکېټ ترڅنګ شاوخوا ۲۳ کانټینرونه وسلې او بارود لېږدولي دي. همدارنګه ادعا کېږي چې د اومید مرکز شاوخوا ۲۰۰ متره دننه د ډرونونو او پرمختللو وسلو د زېرمو لپاره تاسیسات موجود وو، چې دا وضعیت جدي امنیتي او قانوني اندېښنې راپورته کوي
چاودنې او ورانۍ
که څه هم ویل شوي چې روغتون په مستقیم ډول نه دی په نښه شوی، خو د پېښې انځورونه او د ویجاړۍ شدت بل ډول کیسه وړاندې کوي. د اور لګېدو او زیان د پراخېدو له څرنګوالي داسې شکونه پیدا شوي چې ښايي هلته پوځي توکي یا د چاودېدونکو موادو زېرمې موجودې وې، چې د ثانوي چاودنو لامل شوي وي. د ځینو کارپوهانو په وینا، یوازې هوايي برید په خپله د دومره لویې ویجاړۍ سبب نه شي کېدای، که د شاوخوا سیمې پوځي مواد موجود نه وي
نړیوال قانون
د جنیوا کنوانسیون د ۱۸ او ۱۹ مادو له مخې، طبي مرکزونه یوازې هغه وخت خوندي ګڼل کېږي چې په بشپړ ډول د بشري مرستو لپاره وکارول شي. که دا مرکزونه د پوځي فعالیتونو یا د وسلو د پټولو لپاره وکارول شي، نو د هغوی قانوني خوندیتوب له منځه ځي. د نړیوال بشري قانون له مخې باید ملکي او پوځي اهداف جلا وساتل شي، خو د ځینو راپورونو له مخې دلته دا کرښې مبهمې شوې دي، چې د روم د اساسنامې له مخې یې نظامي هدف ګڼل کېدای شي.
د پروپاګنډ او تورونو بحث
پر طالبانو دا تور هم لګېدلی چې هغوی ملکي سیمې د “انساني ډال” په توګه کاروي. ځینې راپورونه وایي چې طالبان د ملکي تلفاتو کیسې ډېرې مخې ته راوړي، خو د احتمالي پوځي تاسیساتو په اړه راپورونه تر ډېره پټ ساتي. د ځینو دریځونو له مخې، پاکستان وایي چې عملیات یوازې د تایید شویو ترهګرو شبکو پر ضد کېږي او د ملکي سیمو پوځي کول خلک له خطر سره مخ کوي
د مسؤلیت موضوع
په مجموع کې دا اندېښنه مطرح کېږي چې که ملکي سیمې د پوځي موخو لپاره وکارول شي، نو د جګړې له امله رامنځته کېدونکي زیانونه د همدغو کړنو مستقیمه پایله وي. د نړیوالو قوانینو له مخې د ملکي خلکو ژوند ته خطر رسول او هغوی د جګړې د ډال په توګه کارول د جدي سرغړونو په توګه ګڼل کېږي، او مسؤلیت یې د هغو کسانو پر غاړه وي چې دا ډول تګلارې کاروي