په افغانستان کې د هزاره ټولنې دردناکه کیسه
په افغانستان کې مېشته هزاره ټولنه له یوې پېړۍ څخه زیات د هېواد د تر ټولو زیانمنو او ځورېدلو توکمونو په توګه پېژندل کېږي. دا ټولنه چې په تاریخ کې له قتلعام، غلامۍ او ټولنیز محرومیت سره مخ شوې، نن هم د خپل وجود او پېژندنې د بقا لپاره مبارزه کوي. د دوی کیسه له فزیکي ځورونو پیل شوې او اوس د سیاسي او مدني ژوند له صحنې د بشپړ لرې کېدو تر پړاو رسېدلې ده۔
ټولنیز محرومیت او سیاسي انزوا
په نږدې تېرو کلونو کې هزاره ټولنه په افغانستان کې د تعلیم او عامه ژوند په ډګرونو کې یوه فعاله او مهمه برخه ګرځېدلې وه، خو د اوسني وضعیت له امله یو ځل بیا څنډې ته شوې ده. دوی له سیاسي بهیر څخه لرې ساتل کېږي او د مدني حقونو له ډېرو برخو بېبرخې دي، چې له امله یې په تدریجي ډول د عامه صحنې څخه ورکېږي. دا وضعیت د تصادف نه، بلکې د منظم سیاسي محرومیت یوه نښه ګڼل کېږي۔
کارپوهان دا حالت د هزاره ټولنې د پېژندنې او بقا یو جدي بحران بولي. هغه قوم چې یو وخت د تعلیم په ډګر کې مخکښ و، اوس له هر لوري د کمزوري کولو هڅې ورسره روانې دي. دا بحران یوازې فزیکي شتون نه، بلکې د فکري او سیاسي پېژندنې د له منځه وړلو بڼه هم خپله کړې ده۔
تاریخي پس منظر او جبري بېبرخلیکوالی
د هزاره ټولنې تاریخ ښيي چې هغوی له اوږدې مودې راهیسې د قتلعام او جبري غلامۍ قرباني شوي دي. خو په وروستیو کلونو کې دا ظلم له فزیکي بڼې څخه اداري او سیاسي بڼې ته بدل شوی، او اوس دا ټولنه ورو ورو د داسې چوپ نسل په توګه بدلېږي چې په عامه ژوند کې یې ونډه ورځ تر بلې کمېږي۔