زه، د افغانستان یو اوسېدونکی، د هغو ګڼو غږونو تر منځ چې وخت ناوخت له ټولنیزو شبکو راپورته کېږي، ځان اړ وینم چې له یوې بلې زاویې خبرې وکړم؛ هغه زاویه چې نه د احساساتو ډنګ وهي او نه د دښمن جوړولو په لټه کې ده، بلکې پر واقعیت، تجربې او ګډو ګټو ولاړه ده. په وروستیو کلونو کې، موږ څو څو ځله لیدلي چې څنګه ځینې کړۍ، د تبلیغاتي ساتیرۍ یا د عامه افکارو د اړولو لپاره، حساسې او پېچلې موضوعګانې په ساده شعارونو راکموي او د احساساتو په پارولو سره د ناسمو پوهاویو او بېباورۍ فضا رامنځته کوي
د احساساتو پر ځای پر واقعیتونو ولاړ لیدلوری
په دې لړ کې، یو له هغو بحثونو څخه چې کله ناکله په احساساتي او بېاساسه ډول مطرح کېږي، د سرحد هغې غاړې د پښتنو مېشتو سیمو د افغانستان سره د یوځای کېدو مسئله ده. دا خبرې، که څه هم په ظاهر کې ملي رنګ لري، خو په عمل کې د داسې هیلو په څېر ښکاري چې نه پر حقوقي اسنادو ولاړې دي او نه د سیمې له پېچلو واقعیتونو سره سمون خوري. د داسې ادعاوو مطرح کول، پرته له دې چې د هغوی سیاسي او امنیتي پایلو ته پام وشي، نه یوازې د ستونزو په حل کې مرسته نه کوي، بلکې کولای شي د ملتونو تر منځ اړیکې لا ډېرې ترینګلې کړي
سوشل مېډیا اغېزې
زه، د دې خاورې د یوه وګړي په توګه، باور لرم چې د افغانستان ډېری خلک، د خپل قومي او ژبني تنوع سره سره، نه د شخړو د پراخېدو غوښتونکي دي او نه د ګاونډیو هېوادونو پر وړاندې د ځمکنۍ ادعاوو دعوه لري. زموږ خلک، چې لسیزې جګړه، بېثباتي او بهرنۍ لاسوهنې یې تجربه کړې دي، تر هر څه ډېر د ارامۍ، ثبات او د ښه ژوند د فرصتونو په لټه کې دي. په داسې شرایطو کې، د ټولنیزو شبکو له لارې د تنشزا بحثونو پارول، یوازې د موجودو اندېښنو او ستونزو زیاتول دي.
زما پیغام، که څه هم مستقیم نه دی، خو روښانه دی: هغه کسان چې له مجازي مېزونو د یوځای کېدو او نوو سرحدونو خبرې کوي، ایا کله یې دا فکر کړی چې دا ډول شعارونه د سرحد دواړو غاړو عادي خلکو ته څه پایلې لري؟ ایا پوهېږي چې هره تنده جمله کولای شي نوې غلط فهمي او نا غوښتل شوی غبرګون رامنځته کړي؟ بهرنۍ سیاست د لنډمهاله احساساتو ډګر نه دی؛ دا برخه پوهې، تجربې، د نړیوالو قوانینو ژور درک او د سیمې د ځواک د توازن دقیقې پېژندنې ته اړتیا لري
پاکستان د سیمهییز واقعیت په توګه
له بلې خوا، زموږ ګاونډی پاکستان، د خپلو ټولو سیاسي او ټولنیزو پېچلتیاوو سره، د سیمې د جغرافیې نه جلا کېدونکی حقیقت دی. د دواړو هېوادونو تر منځ اړیکې، که څه هم په بېلابېلو پړاوونو کې له لوړو ژورو تېرې شوې دي، خو د دواړو لورو د خلکو تر منځ ژور تاریخي، کلتوري او انساني تړاوونه نه شي انکار کېدای. میلیونونه افغانان کلونه په هغه هېواد کې اوسېدلي دي او لا هم د دواړو ملتونو تر منځ کورنۍ، سوداګریزې او ټولنیزې اړیکې شته. د دې واقعیتونو له پامه غورځول او پر ځای یې د تقابل ګفتمان راوستل، د همکارۍ له سترو فرصتونو سترګې پټول دي
سیمهییز سیاست او د اړیکو اهمیت
حقیقت دا دی چې په نننۍ نړۍ کې د هېوادونو ځواک د هغوی د جغرافیایي پراخوالي پر ځای، د نورو سره د اړیکو په کیفیت سنجول کېږي. هغه هېواد بریالی دی چې له خپلو ګاونډیانو سره پر متقابل درناوي، ګډو ګټو او متقابل درک ولاړې اړیکې جوړې کړي. د افغانستان لپاره، چې د جنوبي اسیا، منځنۍ اسیا او لوېدیځې اسیا د نښلونکې نقطې په زړه کې پروت دی، دا فرصت شته چې د سیالۍ او تنش پر ځای د همکارۍ او همغږۍ پر څلورلارې بدل شي
د داسې سیمې تصور، چې پکې خلک وکولای شي پرته له وېرې او بېځایه محدودیتونو د هېوادونو تر منځ تګ راتګ وکړي، سوداګري وده وکړي او کلتوري همکارۍ پراخې شي، یو لرې خیال نه دی، بلکې هغه هدف دی چې د چلندونو په بدلون سره ترلاسه کېدای شي. خو دې ټکي ته رسېدل دا غواړي چې له تنشزا ګفتمانونو واټن ونیسو او پر ځای یې د خبرو، عقلانیت او همکارۍ ژبه خپله کړو
پایله:
په پای کې، هغه څه چې غواړم په روښانه خو غیرمستقیم ډول یې بیان کړم، دا دي چې د شعار لوړ غږ حتمي د اکثریت اراده نه وي. د دې شور تر شا یوه چوپه اکثریت شته چې له ټولو ګاونډیانو، په ځانګړي ډول له پاکستان سره، د سولې، ثبات او سولهییزې همزیستۍ غوښتونکې ده. ښايي اوس هغه وخت رارسېدلی وي چې د غږونو د لوړولو پر ځای، لږ ژور فکر وکړو او هغه لاره وټاکو چې د دې سیمې د ټولو خلکو لپاره یو خوندي او باثباته راتلونکی رامنځته کړي