نیویارک: د ملګرو ملتونو د ۸۰مې عمومي اسمبلۍ په څنډه کې د روسیې، چین، ایران او پاکستان د بهرنیو چارو وزیرانو په ګډه اعلامیه کې له طالبانو غوښتنه شوې چې په افغانستان کې ترهګرې ډلې له منځه یوسي، یوه ټولګډونه حکومت جوړ کړي او د ښځو او لږکیو لپاره د ژوند شرایط ښه کړي.
دا څلور اړخیزه غونډه چې په دې لړ کې څلورمه ده، د سیمې د مهمو هېوادونو هڅه ده څو د افغانستان راتلونکی وټاکي او د ګاونډیو هېوادونو په ګټه یې ثبات تضمین کړي.
د افغانستان خپلواکي او یووالي ته ژمنتیا
وزیرانو یو ځل بیا ټینګار وکړ چې افغانستان باید یو خپلواک، سولهیز او نه وېشل کېدونکی هېواد پاتې شي. دوی له ترهګرۍ، کورنیو جګړو او د نشهیي توکو له قاچاق څخه د افغانستان د خلاصون غوښتنه وکړه او د سیمې په کچه یې د اقتصادي همکارۍ د پراختیا نیت څرګند کړ.
د ترهګرۍ اندېښنې
په اعلامیه کې ویل شوي چې د داعش ، القاعده، ختیځ ترکستان اسلامي تحریک ، تحریک طالبان پاکستان ، جیشالعدل، بلوچستان آزادي بله ، مجید بریکډ او ورته نورې ډلې د سیمې او نړۍ لپاره جدي ګواښ دي. څلور هېوادونو له طالبانو غوښتنه وکړه چې د دغو ډلو پر ضد **اغېزمن او تاییدېدونکي اقدامات** وکړي او اجازه ور نه کړي چې دوی جنګیالي جذب کړي، پیسې راټولې کړي، وسلې واخلي یا له بهرنیو ترهګرو سره اړیکې ټینګې کړي.
ټولګډونه حکومت او د بشري حقونو غوښتنه
وزیرانو په ټینګه وویل چې په افغانستان کې باید یو داسې سیاسي نظام جوړ شي چې د ټولو قومونو او مذهبي ډلو د خلکو اراده او استازیتوب پکې موجود وي. دوی د ښځو او نجونو د بشپړ حقونو غوښتنه وکړه، څو د زدهکړو، کار، ټولنیز ژوند، عدالت او بنسټیزو خدماتو ته لاسرسی ولري. په اعلامیه کې څرګنده شوې چې د ښځو ونډه د افغانستان د سولې او سوکالۍ لپاره اړینه ده، ځکه د بشري حقونو درناوی د هېواد د بریا سره نېغ تړاو لري.
انساني مرستې
په بشري برخه کې وزیرانو له نړیوالې ټولنې غوښتنه وکړه چې له افغان ولس سره بېړنۍ مرستې زیاتې کړي او دغه مرسته باید له سیاسي شرطونو پرته ورکړل شي. دوی د افغاني حکومت هڅې د کوکنارو د کر کیلې په مخنیوي کې وستایلې، خو یې ټینګار وکړ چې د سنتتیکو مخدره توکو د تولید او وېش پر وړاندې باید لا زیاتې پرېکنده هڅې وشي.
ناټو ته پیغام
په اعلامیه کې ناټو غړو هېوادونو ته هم واضح پیغام ورکړل شو چې باید د افغانستان د پوځي اشغال پایلو مسوولیت په غاړه واخلي. په ځانګړي ډول له یو اړخیزو بندیزونو د لاس اخیستو، د افغانستان کنګل شوې شتمنۍ بېرته ورخوشې کولو او د افغانستان په دننه یا شاوخوا کې د پوځي اډو د بېرته جوړولو نه ډډه کولو غوښتنه وشوه.
دیپلوماتیکې هلې ځلې وزیرانو د افغانستان د سیاسي حل لپاره ټولې دیپلوماتیکې هڅې وستایلې او ژمنه یې وکړه چې خپلې مشورې به جاري ساتي. دوی د مسکو د بڼې او د شانګهای د همکارۍ سازمان غونډې ملاتړ وکړ. همدارنګه یې د چین، ایران، پاکستان او روسیې د ځانګړو استازو وروستۍ ګډه غونډه چې د ۲۰۲۵ کال د سپتمبر پر ۱۲مه په دوشنبه، تاجکستان کې ترسره شوې وه، هرکلی وکړ او د دغو څلور اړخیزو مشورو د دوام غوښتنه یې وکړه
نورخبرونه
ټرمپ ویلي دي چې جوبایډن بګرام هوایی ډګرسره د امریکایی وسلو پریښې دې