د پکتیا پخواني والي محمد حلیم فدایي د افغانستان پر اوسني سیاسي نظام سختې نیوکې کړې او د یو داسې ټولشموله حکومت غوښتنه یې کړې چې د کوم ځانګړي قوم یا ډلې پورې محدود نه وي. هغه ټینګار کړی چې د هېواد ثبات یوازې هغه وخت ممکن دی چې حکومت د ټولو افغانانو استازولي وکړي، نه یوازې د یوه قوم یا مذهبي ډلې. د هغه دا بیان یو ځل بیا د طالبانو د جوړښت په اړه نړیوال بحثونه راپورته کړي، چې له اوږدې مودې راهیسې پرې د قومي انحصار تورونه لګېږي
موجود معلومات ښيي چې د طالبانو د ادعاوو او واقعي وضعیت ترمنځ لوی واټن شته، او د افغانستان نږدې ۵۵ تر ۵۸ سلنه غیر پښتني نفوس له سیاسي واکه لرې ساتل شوی دی. راپورونه وايي چې د طالبانو د لوړپوړې مشرتابه تر ۸۵ تر ۹۵ سلنې پورې برخه یوازې د یوه قوم (پښتنو) څخه جوړه ده، او د مهمو وزارتونو زیاتره څوکۍ هم د همدې ډلې په لاس کې دي. د کابینې په کچه هم غیر پښتانه یوازې په ډېر محدود شمېر کې شامل دي، چې د هېواد د کثیرالقومي جوړښت استازولي نه شي کولی
د هزاره ټولنې او ښځو نه شتون
تر ټولو جدي مسئله دا ده چې په کابینه کې د هزاره ټولنې او ښځو هېڅ ډول استازولي نشته. شنونکي دا حالت د بشري حقونو ښکاره سرغړونه بولي او وايي چې دا به د راتلونکي لپاره د سیاسي بېثباتۍ خطر نور هم زیات کړي
د قندهار مرکزیت او د حکومتولۍ ستونزې
تجزیه کاران وايي چې اوسنی نظام په عملي ډول د قندهار له محور څخه کنټرولېږي او له عامو خلکو او سیمهییزو اړتیاوو جلا شوی دی دا حالت د ښه حکومتولۍ پر ځای قومي او فکري واک ته لومړیتوب ورکوي، چې د داخلي مخالفتونو سبب ګرځي
نړیوال دریځ او راتلونکی
نړیواله ټولنه د هر ډول رسمیت پېژندنې لپاره د ټولشموله حکومت شرط ایښی دی، خو د طالبانو اوسنی دریځ افغانستان له ډیپلوماتیک انزوا سره مخ کړی. شنونکي باور لري چې تر څو ټول قومونه او قشرونه په واک کې مساوي ونډه ونه لري، په هېواد کې پایدار سوله او پرمختګ ناممکن دی
طالبانو ۱۹ ولایتونو والیان، مرستیالان او پولیس مشران بدل کړل