Skip to content 
د پاکستان لخوا د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د اریا-فارمولا غونډې بلنه، چې د “د نړیوالې سولې او امنیت د ساتنې لپاره د تړونونو د درناوي” په موضوع وه، یوه ارامه خو مهمه قانوني بریا وه. په دې غونډه کې د نړیوالې حقوقو بنسټیز اصل بیا تایید شو: تړونونه پابند دي، یو اړخیزه توګه نه شي ځنډېدلی، او د نړیوال ثبات لپاره حیاتي اهمیت لري، په ځانګړي ډول هغو سیمو کې چې ګډې سرچینې د کمزوري امنیت چاپېریال سره تړلي وي.
د هند د اقدام غیرقانونیت
په غونډه کې څرګنده شوه چې د هند یو اړخیز تصمیم چې د “انډس اوبو تړون” (IWT) وځنډوي، د نړیوالو حقوقي معیارونو څخه ښکاره سرغړونه ده. پاکستان تل دا دریځ نیولی چې دغه ډول اقدام د نړیوال قانون له مخې هېڅ مشروعیت نه لري. د ملګرو ملتونو لوړ پوړي قانوني چارواکي، مخکني عالي رتبه افسران، او نوميالی حقوق پوهان په دې بحث کې شتون درلود، چې د پاکستان د دریځ اعتبار یې لا پیاوړی کړ.
د منځګړي محکمه پخوانۍ پرېکړې یادونه
د پاکستان دایمي استازي، سفیر عاصم افتخار احمد، د ۲۰۲۵ کال د اګست د منځګړي محکمې پرېکړه یاده کړه او ټینګار یې وکړ چې تړون په بشپړه توګه نافذ دی او د اختلاف حل میکانیزمونه یې دواړو لورو ته پابند دي. هیڅ اړخ نشي کولای تړون په یو اړخیزه توګه ځنډ کړي، تعدیل کړي یا له پامه وغورځوي، او دا خبره یوازې په سویلي اسیا کې نه، بلکې د نړیوالې حقوقي ټولنې لپاره هم مهمه ده.
د قانوني کارپوهانو لید
احمر بلال صوفي، نامتو حقوق پوه او د نړیوالو قوانینو کارپوه، په غونډه کې څرګندونې وکړې او د نړیوالې محکمې د ۱۹۹۷ کال د ګابچیکوو–ناګیماروس پرېکړه یې مثال وښود. هغه یادونه وکړه چې د اوبو تړونونه په نړیوال قانون کې ځانګړی اهمیت لري ځکه چې د ژوند لپاره اړینې سرچینې کنټرولوي او اوږدمهاله متقابل تړاو تضمینوي. صوفي ټینګار وکړ چې د دې تړونونو درناوی ښيي چې ځینې ژمنې له سیاسي اختلافونو څخه پورته دي، او د هغوی سرغړونه جدي انساني، چاپېریالي او امنیتي پایلې لري.
د نړیوالې ټولنې ملاتړ
د غونډې په جریان کې د ملګرو ملتونو ډېرو غړو هېوادونو د نړیوال قانون، ملګرو ملتونو، او د نړیوالې محکمې (ICJ) رول د تړونونو د رعایت په ساتنه کې ستایلی. غونډه څرګنده کړه چې د تړونونو یو اړخیز ځنډول به د نړیوالو تړونونو لپاره خطرناک مثال جوړ کړي، چې د سرحدونو، وسلهییز کنټرول، چاپېریالي ساتنې، او باور جوړونې تړونونه له خطر سره مخامخ کوي.
د پاکستان قانوني دریځ تایید شو
پاکستان د دې موضوع د نړیوال کولو له لارې د قانون پر بنسټ لار غوره کړه، پر جګړې او تنش نه بلکې پر اصولي حقوقي لارې تمرکز وکړ. پایله واضح ده: د انډس اوبو تړون لا هم نافذ دی، نړیوال قانون غالب دی، او پیغام له نیویارک څخه څرګند شو — تړونونه چې د سولې او انساني ژوند د ساتنې لپاره مهم دي، د یو اړخیز سیاسي تصمیم تابع نه شي.
