ترهګري، ډیپلوماتیک اړیکې او د قدرت سیاست: په جنوبي آسیا کې راتلونکې څه ده؟

د وروستیو سیمه‌ییزو کړکېچونو په رڼا کې، د پاکستان چارواکي او امنیتي شنونکي پرله‌پسې ټینګار کوي چې د پاکستان پوځي اقدامات د افغان ولس پر ضد نه دي، بلکې د هغو وسله‌والو شبکو او د طالبانو د رهبرۍ پر ضد دي چې په افغان خاوره کې فعالیت کوي. اسلام‌آباد دریځ لري چې هېڅ یو خپلواک هیواد نه شي کولی د سرحدي بریدونو او ترهګرو لپاره د خوندي ځايونو د تل پاتې زغملو وړتیا ولري

کله چې وسله‌وال له بل هیواد څخه عملیات ترسره کوي

کارپوهان وایي چې کله وسله‌والې ډلې له یوه هیواد څخه بل ته بریدونه کوي، نو مسئولیت د هغه هیواد دی چې دوی ته د فعالیت اجازه ورکوي. له همدې امله، پاکستان د دې شبکو پر ضد اقدام د ملي امنیت د خوندي کولو لپاره ضروري ګڼي

د طالبانو پخوانۍ پالیسۍ او افغانستان ته لګښت

شنونکي یادونه کوي چې د طالبانو د لومړي حکومت پر مهال ورته پالیسۍ افغانستان نړیواله انزوا او اوږدمهاله جګړې ته اړ کړ. هغه وخت، د القاعده لپاره د پناه ورکولو له امله افغانستان د شاوخوا شلو کلونو جګړې مرکز شو

دا جګړه د افغانستان اقتصاد او ټولنیز جوړښت ویجاړ کړ او ملیونه افغانان بې ځایه او بې وزله کړل. شنونکي خبرداری ورکوي چې که اوسني طالبان هم د وسله‌والو ډلو پر فعالیت سترګې پټې وساتي، نو افغان ولس بیا د دې کړنو پایلې وزغمي

نړیوال مثالونه: د سرحدي بریدونو ځوابونه

نړیوال سیاست مني چې کله بریدونه له یوه هیواد څخه بل هیواد ته ترسره شي، اغیزمن شوی هیواد حق لري چې ځواب ورکړي. د منځني ختیځ او نورو سیمو بې شمېره مثالونه شته چیرې چې هیوادونو د خپل امنیت د دفاع لپاره اقدام کړی دی

پاکستاني کارپوهان وایي چې د اسلام‌آباد اقدامات د سرحدي امنیت د خوندي کولو له اصولو سره سمون لري. دوی ټینګار کوي چې دا اقدامات د افغان ولس پر ضد نه دي، بلکې د هغو عناصرو د بې‌ثباتۍ مخه نیسي چې د دواړو هیوادونو تر منځ ستونزې رامنځته کوي

د طالبانو حکومت او نړیوال مالي مرستې

سیمه‌ییز بحثونو کې یو مهم موضوع د طالبانو حکومت ته د نړیوالې مالي مرستې موضوع ده. راپورونه ښيي چې د طالبانو اداره هره میاشت شاوخوا ۸۰ میلیونه ډالر ترلاسه کوي، که څه هم د دې مرستې بشپړ جزییات او شرایط لا هم روښانه نه دي

سیاسي شنونکي وایي چې د متحده ایالاتو په څیر هیواد څخه داسې لویه مرسته اکثر د ستراتیژیکو ګټو سره تړلې وي. پوښتنې راپورته کیږي چې واشنګټن په بدل کې څه ترلاسه کوي او د طالبانو رهبران د دې ملاتړ حساب څنګه کوي

د پاکستان پر ضد تورونه او د طالبانو تناقضونه

په څو موقعو کې د طالبانو رهبران پاکستان د دې جګړې لپاره د متحده ایالاتو د ګټو په خاطر تورن کړی دی. نقادان وایي چې دا دریځ منطقي او سیاسي ناسم دی، ځکه چې که د طالبانو حکومت پخپله د امریکا څخه مالي مرسته ترلاسه کوي، نو د پاکستان تورونه د ورته موخو لپاره نه یوازې سیاسي بلکه منطقي تضاد رامنځته کوي

د ایران بحران په وخت د پاکستان دریځ

د منځني ختیځ د وروستیو کړکېچونو په جریان کې د پاکستان ډیپلوماتیک دریځ ځانګړی دی. څارونکي یادونه کوي چې پاکستان او ترکیه هغه څو مسلمان اکثریت لرونکي هیوادونه وو چې په ښکاره توګه د ایران پر ضد بریدونه وغندل

د ایران رهبران هم په ځینو موقعو کې د پاکستان ډیپلوماتیکې هڅې، په ځانګړي ډول د کړکېچ د شدت د کمولو لپاره اخیستل شوي اقدامات، وستایلې دي

د ایران–هند اړیکو په اړه نوې پوښتنې

د ایران اوسنی کړکېچ د تهران او نوي ډلي د اړیکو په اړه هم پوښتنې راپورته کړي دي. په وروستیو کلونو کې د ایران او هند اقتصادي او ستراتیژیکه همکاري زیاته شوې، په ځانګړي ډول د چابهار بندر له لارې

خو د هند احتیاطي یا چوپ دریځ د وروستي کړکېچ په جریان کې د ایران په کړیو کې اندېښنې رامنځته کړې دي. ځینې شنونکي وایي چې دا پوښتنې راپورته کوي چې هند د بحران په وخت کې د ایران لپاره څومره باوري ستراتیژیک ملګری پاتې کیږي

د پېښو تسلسل او سیمه‌ییز ستراتیژیک پام

سیمه‌ییز کارپوهان یادونه کوي چې وروستیو پېښو وخت نادره نږدې دی: د هند لومړي وزیر مودي سفر اسرائیل ته، د طالبانو بریدونه پر پاکستان، او د اسرائیل عملیات پر ایران—ټول نږدې هممهاله شوي

که څه هم په جیوپولیټیکس کې تصادف ممکن دی، څارونکي وایي چې دا ډول تسلسل اکثره د پراخو ستراتیژیکو حرکتونو نښې وي. دا ځینې کړۍ دې ته اړ کړي چې پوښتنه وکړي چې آیا دا پېښې تصادفي دي یا د یوې لویې سیمه‌ییزې ستراتیژۍ برخه ده.

د سیمې لپاره یوه مهمه اوړانګه

عمومي نظر دا دی چې اوسنی وضعیت کیدای شي د جنوبي او منځنۍ آسیا د سیاست لپاره یوه مهمه اوړانګه وي. که سیمه‌ییز ځواکونه په ډیپلوماتیکه توګه خپل اختلافونه حل نه کړي، پایلې به نه یوازې پر پاکستان او افغانستان اغیز وکړي بلکې د ټولې سیمې اوږدمهاله سولې او ثبات ته هم زیان ورسوي

د همدې لپاره، شنونکي ټینګار کوي چې د ترهګرۍ اصلي علتونه باید له منځه یوړل شي او سیمه‌ییزه همکاري وده ورکړل شي تر څو په جنوبي آسیا کې دایمي سوله رامنځته شي

/https://htnpashto.com/22343/ نور ولولئ